nummer 2, april 2012, 02-12-2011, categorie: Kankeronderzoek

VEEL FASCINERENDE VRAGEN ROND KANKER: Met nieuwe onderzoekstechnieken op zoek naar antwoorden

Prof.dr. Ton Schumacher

Prof.dr. Ton Schumacher

Professor Ton Schumacher van het Nederlands Kanker Instituut(NKI) in Amsterdam is ‘immuno-technicus’. Hij enzijn onderzoeksgroep bedenken nieuwe technieken om antwoordte geven op nieuwe vragen over het functioneren vanhet immuunsysteem. Vragen genoeg...

“Zo’n vraag is bijvoorbeeld of T-cellen die je ziet in perifeerbloed afstammen van cellen die je eerder hebt gezien in hetzelfdeindividu”, opent Schumacher. “Men neemt snel eenverband aan tussen die twee waarnemingen, waarbij implicieteen ontwikkeling voor de tussentijd wordt aangenomen.Maar er zijn alleen twee momentopnamen.” Via proefdiermodellenbedacht Schumacher een ‘vaderschapstest voorcellen’. Met markers, stukjes uniek virus-DNA, kan die testaantonen of cellen dezelfde voorloper hebben. In 2009 verscheenhierover een Science-publicatie. Het werk leidde tottoekenning van een Europese ERC-advanced grant. “Diestelt ons in staat een vraag rond vaccinatie te lijf te gaan”,zegt Schumacher. “Een vaccinatie veroorzaakt een responsvan T-cellen die het vaccin herkennen. Maar veel cellen levenmaar kort. Daarom vervullen zogeheten ‘geheugencellen’,die informatie doorgeven, een essentiële rol voor devaccinwerking. Wij kijken hoe de populatie geheugencellenontstaat en zich ontwikkelt. Daardoor kun je gericht vaccinsontwikkelen op het induceren van langlevende cellen, zodathet vaccin langdurige immuniteit bewerkstelligt.”

Receptor inbouwen
In het verlengde van dit proefdiermodelonderzoek kijkt degroep naar de T-cel-respons in patiënten. Schumacher: “InAmerika zijn goede resultaten bereikt met een experimentelebehandeling van uitgezaaide huidkanker. De behandelaarsnemen T-cellen uit uitzaaiingen, laten die tot enormeaantallen uitgroeien en plaatsen die terug in de patiënt. Ophet NKI gaan we bekijken wat er daarna precies gebeurt.Welke van al die T-cellen hebben een receptor die een tumorantigen herkent, zodat de tumorvernietiging start? Alsje dat weet, kun je gericht werken aan methodes om massaaldie cellen aan te bieden.”

Dat gebeurt door middel van genetische engineering, hetmaken van tumorspecifi eke T-cellen met de juiste receptoren.Die kunnen immuuntherapie doeltreffender maken.“Er zijn miljoenen verschillende eiwitfragmenten die doorT-cellen kunnen worden herkend. De unieke receptor die iedereT-cel heeft, bepaalt op welke van deze eiwitfragmenteneen T-cel reageert”, legt Schumacher uit. “Herkenning moeteen T-cel-respons opwekken tegen een bepaald (tumor)eiwit.Maar T-cellen herkennen vooral virussen, terwijl aan demeeste vormen van kanker geen virus te pas komt. De receptorenherkennen veel tumoren niet. Door bestaande T-cellente voorzien van een nieuwe T-cel receptor kunnen T-cellenworden gemaakt die tumoren wél herkennen. Op deze wijzemoet het mogelijk zijn om T-cellen van een patiënt massaaleen tumor aan te laten vallen.”?

Webdesign © 2012 Strik Design