nummer 1, november 2010, 15-10-2010, categorieën: Kankeronderzoek, Prijzen

"We moeten het immuunsysteem gaan sturen"

Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2010: Ralph Steinman

Ralph Steinman

In de afgelopen veertig jaar is het inzicht in de werking van het immuunsysteem spectaculair toegenomen, weet de winnaar van de Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2010, professor Ralph Steinman. “We kunnen daardoor steeds meer overgaan op het aansturen van het immuunsysteem, bijvoorbeeld via een vaccin tegen kanker. Dat dit wetenschappelijk complex is, is niet het grootste obstakel. De onderzoekswereld denkt gewoon nog niet vanuit een ‘vaccin-perspectief ’.”

Dendritische cellen hebben lange uitlopers. Ze werken als een soort verkenners. Met hun tientallen armpjes zoeken deze cellen in het lichaam naar afwijkende cellen. Als ze die vinden, seinen ze andere cellen in om in te grijpen. Het bestaan en de werking van dendritische cellen werd in 1973 voor het eerst beschreven door Steinman en zijn collega Cohn. “We hebben sindsdien ontdekt hoe het immuunsysteem omgaat met honderden infecties en soorten kanker. Het gaat om een verbazingwekkend selectief verkenningssysteem,
dat bedreigingen van een antwoord op maat voorziet. Dendritische cellen verschaffen immunologen inzicht in de werking van veel ziekten. Dat maakt immunologie relevant voor een groot aantal specialisaties binnen de medische wetenschap, zoals kankeronderzoek.”

De nieuwe standaard
Steinman is blij met de prijs als erkenning voor zijn werk. “Nu is het tijd voor de volgende stap”, concludeert de directeur van het immunologisch instituut van de Rockefeller University in New York. “Immunologen werken twee kanten op. We willen enerzijds het immuunsysteem nòg beter in staat stellen schadelijke mechanismen te bestrijden. Anderzijds willen we ongewenste acties van het systeem corrigeren; het afstoten van getransplanteerde organen en auto-immuunreacties zoals allergieën, multiple sclerose en
reumatoïde artritis.” Vooral het creëren van een specifi eke, gedoseerde respons betekent een geweldige uitdaging. Steinman: “Na het grotendeels ontrafelen van de werking willen we het immuunsysteem nu precies sturen met behulp van dendritische cellen. Zo kan een vaccin het immuunsysteem leren om specifi eke bedreigingen tegen te gaan. Makkelijk is dat niet. Het vergt bijvoorbeeld testen in proefpersonen. Er is nog veel onderzoek nodig om het doel te bereiken en veel wetenschappers zijn er nog niet aan toe. Maar het kan; het is de nieuwe richting, de nieuwe standaard.”

Soulmates
Steinman stelt vast dat Leidse immunologen vooruitgang boeken met hun werk richting een kankervaccin. “Nederlandse wetenschappers hebben veel bijgedragen aan beenmergtransplantatie, de enige behandeling die momenteel kanker werkelijk kan genezen. Het immuunsysteem vormt een logische manier om kanker te benaderen. Nederlandse wetenschappers hebben daarbij al vroegtijdig het belang van immunologie ingezien. Ik vind daarom in Nederland mijn ‘soulmates’. Als we de rest van de onderzoekswereld rijp kunnen maken voor hetzelfde idee, kan de vooruitgang nog veel sneller verlopen.”

Webdesign © 2012 Strik Design